Theo dữ liệu của IT Juzi, tính đến tháng 4/2026, Trung Quốc có 92 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện toán lượng tử. Trong đó, 10 công ty có định giá cao nhất đạt tổng giá trị hơn 49 tỷ nhân dân tệ. Điểm chung của các doanh nghiệp này là đều được hình thành từ những nền tảng học thuật hàng đầu.

3 mô hình khởi nghiệp từ nền tảng học thuật

Mô hình “kế thừa học thuật”

Trong top 10, có 3 doanh nghiệp tiêu biểu theo mô hình giáo sư - học trò, với tổng định giá 13,7 tỷ nhân dân tệ.

Origin Quantum là ví dụ điển hình. Nhà sáng lập Guo Guoping là học trò của viện sĩ Guo Guangcan, đội ngũ đến từ Phòng thí nghiệm trọng điểm về thông tin lượng tử thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Uy tín học thuật của viện sĩ cùng nền tảng nghiên cứu lâu năm đã tạo lợi thế lớn về công nghệ và nhân lực.

Huayi Quantum (Đại học Thanh Hoa) và Unitary Quantum cũng có đội ngũ xuất thân từ các phòng thí nghiệm hàng đầu. Các doanh nghiệp này theo đuổi những hướng công nghệ phức tạp như siêu dẫn hay bẫy ion - những lĩnh vực đòi hỏi tích lũy nghiên cứu dài hạn.

Ưu điểm của mô hình này là sự kết hợp giữa uy tín học thuật và đội ngũ nghiên cứu ổn định. Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc chuyển đổi từ nhóm nghiên cứu sang doanh nghiệp vận hành theo cơ chế thị trường.

Các nhà nghiên cứu Trung Quốc tinh chỉnh máy tính lượng tử. Ảnh: CGTN

Mô hình “nhà khoa học hồi hương”

3 doanh nghiệp trong top 10 do các nhà khoa học có nền tảng quốc tế sáng lập, với tổng định giá khoảng 17 tỷ nhân dân tệ - cao nhất trong 3 nhóm.

Bose Quantum do một tiến sĩ Đại học Stanford sáng lập, hoạt động theo mô hình thị trường độc lập và đã trải qua 11 vòng gọi vốn với tổng số vốn 1,84 tỷ nhân dân tệ.

SpinQ Technology lựa chọn hướng đi thực tế hơn: Phát triển sản phẩm phục vụ giáo dục để tạo dòng tiền, sau đó đầu tư vào nghiên cứu công nghệ cốt lõi.

Một doanh nghiệp mới là Taiyi Quantum, thành lập năm 2026 bởi cựu kiến trúc sư lượng tử của Microsoft, cũng nhanh chóng đạt định giá 1,5 tỷ nhân dân tệ ngay từ giai đoạn đầu.

Lợi thế của nhóm này là kinh nghiệm quốc tế và khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến, song cũng phải thích nghi với hệ sinh thái nghiên cứu và chuỗi cung ứng trong nước.

Mô hình “ươm tạo từ phòng thí nghiệm”

Có 4 doanh nghiệp trong top 10 được hình thành trực tiếp từ các phòng thí nghiệm đại học hoặc viện nghiên cứu, với tổng định giá 18,7 tỷ nhân dân tệ.

Guoyi Quantum tập trung vào đo lường lượng tử - một hướng đã có sản phẩm thương mại. Turing Quantum (Đại học Giao thông Thượng Hải) theo đuổi công nghệ quang học lượng tử, trong khi Logic Bit (Đại học Chiết Giang) phát triển công nghệ siêu dẫn sau gần 20 năm nghiên cứu.

Mô hình này có lợi thế về công nghệ sẵn có, đội ngũ và thiết bị, giúp rút ngắn thời gian khởi nghiệp. Tuy nhiên, việc chuyển từ kết quả nghiên cứu sang sản phẩm thương mại vẫn là thách thức lớn.

Điểm chung: Xuất phát từ các trung tâm học thuật hàng đầu

Theo 36Kr, dù theo mô hình nào, các doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực điện toán lượng tử đều có điểm chung: Được hình thành từ các trường đại học hoặc viện nghiên cứu lớn, và người sáng lập đều có trình độ tiến sĩ hoặc là giáo sư, viện sĩ.

Ba mô hình này không tách biệt mà đan xen, bổ sung lẫn nhau. Đồng thời, chúng cũng phản ánh rõ bản đồ nghiên cứu khoa học của Trung Quốc, khi các doanh nghiệp tập trung tại những địa phương có hệ thống đại học và viện nghiên cứu mạnh như Bắc Kinh, Thượng Hải, Hàng Châu hay Hợp Phì.

Trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc thúc đẩy các chương trình phát triển công nghệ lượng tử và dòng vốn đổ vào lĩnh vực này ngày càng tăng, sự cạnh tranh và kết hợp giữa các mô hình trên được cho là sẽ định hình ngành điện toán lượng tử trong những năm tới.

Theo Hoàng Linh (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây